Druk op China neemt toe, maar Washington blijft aan zet

De verkiezing van Obama tot president van de Verenigde Staten lijkt een domino-effect te hebben op posities van landen over de hele wereld, waarbij ook de druk op China toeneemt.

Daarbij gaat het vooralsnog niet om de harde cijfers, maar simpelweg de door Obama geuite bereidwilligheid tot emissiereducties en de verwachte coöperatieve opstelling in de onderhandelingen voor het nieuwe klimaatverdrag.

‘De leidende economie van de wereld was voorheen een rem op progressief beleid, maar is nu een potentiële locomotief’, verwoordt Achim Steiner, hoofd van UNEP, het milieuprogramma van de VN, de politieke verschuiving in de VS.

Uitdagingen
Steiner verwelkomt de overwinningsspeech van Obama, waarin hij zijn grote uitdagingen definieerde: ‘twee oorlogen, een planeet in gevaar, de ergste financiële crisis in een eeuw’. In contrast daarmee noemde Bush klimaatverandering niet in zijn afscheidsspeech voor de Verenigde Naties, afgelopen september.

Bush zag Kyoto als ‘te duur’ en vond bovendien dat opkomende economieën onder het verdrag uit 1997 ook bindende emissieverplichtingen moesten krijgen. Landen als China en India draaien het om: niet alleen moeten westerse landen, met een veel hogere uitstoot per capita, zelf hun historische verantwoordelijkheid nemen en grote emissiereducties doorvoeren, ook moeten zij de nieuwkomers hulp bieden bij het vergroenen van hun economie, zoals de uitwisseling van schone technologieën.

Aan de andere kant gebruikten de grote ontwikkelingslanden het ontbreken van Amerikaans klimaatbeleid als gemakkelijk excuus voor hun eigen passieve houding. Maar onder het nieuwe klimaatverdrag zal ook van hen een grote bijdrage verwacht worden. Landen als Brazilië, Indonesië, India en China zullen de groei van hun uitstoot naar 2020 met gemiddeld 15 tot 30 procent moeten terugbrengen. En met Obama en de veranderde Amerikaanse retoriek, zullen ook zij goede intenties moeten uiten.

Chinese uitstoot
’De overwinning van Obama plaatst meer druk op China. Want als de Verenigde Staten actiever worden, zal ook meer verwacht worden van China’, zegt Guan Qingyou, een onderzoeker van klimaatbeleid aan de Tsinghua Universiteit in Peking. Volgens het Nederlandse Planbureau voor de Leefomgeving is de Chinese uitstoot inmiddels 14 procent hoger dan dan die van de VS.

Maar tegelijk is Washington nog steeds aan zet. ‘Obama heeft een hoop te doen in een zeer korte tijd’, zegt Connie Hedegaard, de Deense klimaatminister, volgend jaar gastvrouw tijdens de beslissende klimaatconferentie in Kopenhagen. Volgens de richtlijnen van het IPCC moet Amerika de uitstoot onder het nieuwe verdrag met 25 tot 40 procent verlagen. Of het land voor Kopenhagen klaar zal zijn om dergelijk beleid te aanvaarden? ‘Ik wou dat ik het antwoord wist op die vraag’, zegt Yvo de Boer, hoofd van het UNFCCC.

Optimisme
De Boer zegt in elk geval ‘zeer bemoedigd’ te zijn door Obama’s recente uitspraken. Hij hoopt dat Obama ook zelf de aanstaande klimaattop in Poznan zal bezoeken. Het optimisme van De Boer neemt de laatste weken weer langzaam toe: ‘Ik had oorspronkelijk de vrees dat de kredietcrisis verwoestend zou zijn voor het onderhandelingsproces.’ Maar grote groene investeringen, bijvoorbeeld in duurzame energie, kunnen beide crises aanpakken.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm