En nu aan de slag

Obama is de nieuwe president van de VS. Daarmee lijkt een succesvol klimaatverdrag dichterbij. Maar vooralsnog is het stapje voorwaarts veel te klein. Obama en McCain wilden beiden een trendbreuk creëren in de Amerikaanse CO2-uitstoot, die onder Bush vrijelijk is gestegen.

Bush voerde feitelijk geen enkel klimaatbeleid en heeft geweigerd het Kyoto-protocol te ratificeren. In de budgetperiode van dat verdrag, vanaf 1990, is de Amerikaanse uitstoot al met 20 procent gestegen.

Dat kon zo niet voortduren, erkenden vriend en vijand. Maar in de afgelopen tijd werd wel duidelijk dat de internationale gemeenschap de noodzakelijke revolutie niet hoefde te verwachten van McCain, die als running mate Sarah Palin uitkoos. Palin had duidelijke banden met de olie-industrie en ontkent, om wat voor reden dan ook, klimaatverandering en de oorzaken ervan.

Verlaging
McCain zelf was uit ander hout gesneden. Relatief ongevoelig voor politieke lobbygroepen steunde hij jaren geleden al een wetsvoorstel om de Amerikaanse uitstoot aan banden te leggen. Hij was zelfs een van de initiatiefnemers. Maar uiteindelijk gaat het om de getallen. Beide kandidaten hebben uitgespraken gedaan over verlaging van de Amerikaanse uitstoot naar 2050. McCain wou deze met 60 procent verlagen. Obama met 80. Dan is het verder simpel: met Obama kun je zaken doen.

Dergelijke emissiereducties lijken erg groot. In absolute zin zijn ze dat misschien ook wel. Maar het gaat om de praktische situatie. De noodzaak. Zelfs het voorstel van Obama is te laag, zegt ook Al Gore, die vindt dat de VS de uitstoot in 2050 al met 90 procent moet hebben teruggebracht.

Dit komt overeen met het ‘global emissions scenario’ van het Internationaal Energie Agentschap, waarin een halvering van de volledige mondiale uitstoot alleen mogelijk is wanneer grote, rijke vervuilers hun uitstoot per capita op eenzelfde laag niveau weten te brengen als grote ontwikkelingslanden.

Temperatuurstijging
Dit scenario, dat het IEA ‘mogelijk’ noemt, zal leiden tot een CO2eq-concentratie van 500 tot 550 ppm. Daarmee is de kans groot dat de kritieke temperatuurstijging van twee graden al wordt overschreden. Conclusie: zelfs het ambitieuzere lange termijn doel van Obama ligt te laag.

Maar echt klimaatbeleid heeft tussendoelen. Iedereen kan een loze belofte maken voorbij het eigen graf. En niet voor niets richt het aanstaande klimaatverdrag zich op de periode tot 2020. Mocht het niet lukken in de komende tien jaar de wereldwijde uitstoot aan een krachtige, structurele daling te laten beginnen, raakt zelfs het 550ppm-scenario al uit zicht.

Uitnodiging
Veel hangt dus af van de enige twee nog resterende VN-klimaatconferenties. De ogen zijn nu gericht op Obama. Gaat hij in op de persoonlijke uitnodiging van Yvo de Boer, het Nederlandse hoofd van het UNFCCC, om aanwezig te zijn op de conferentie in Poznan? Hij zal er gelijk iets te verantwoorden hebben. Want de ‘Amerikaanse trendbreuk’ die Obama tot 2020 voor ogen heeft betreft een emissiereductie van maar liefst… 0 procent.

Het IPCC stelt dat álle rijke landen hun uitstoot in de periode tussen 1990 en 2020 met ten minste 25 tot 40 procent moeten verlagen om nog een reële kans te behouden onder de grens van twee graden te blijven. En als iedereen een gelijke krachtsinspanning levert zou dat betekenen dat de VS moet kiezen voor 25 procent en Europa voor 40 procent, zodat het blok een gemiddelde reductie van iets meer dan 30 procent realiseert.

Frankrijk
Frankrijk, tot en met december dit jaar voorzitter van de EU, heeft zich tot doel gesteld binnen Europa overeenstemming te bereiken over het te voeren klimaatbeleid. 'Frankrijk, Europa en de internationale gemeenschap heeft behoefte aan zijn energie, zijn afwijzing van onrechtvaardigheid en zijn vastbeslotenheid om een veiliger, eerlijker en stabielere wereld te bouwen’, spreekt Bernard Kouchner, de Franse minister van buitenlandse zaken, na de verkiezingswinst van Obama.

Maar waar Europa en de internationale gemeenschap vooral behoefte aan hebben, is een 25 procent reductie van de Amerikaanse uitstoot.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm